Bence kararlarımız özgürdür ancak bunun tamamen özgür olduğunu kesin bir şekilde kanıtlamak zordur. Çünkü aldığımız birçok karar, daha önce verdiğimiz kararlara ve yaşadığımız deneyimlere dayanır. Örneğin, havuza giren bir kişi bir süre sonra çıkmaya karar verebilir. Bu karar, önceki davranışına bağlı olarak ortaya çıkar. Ancak bazı kararlar arasında doğrudan bir bağlantı olmayabilir. Örneğin, dişlerimi fırçaladıktan sonra kitap okumaya karar vermem bu duruma örnek gösterilebilir.
Kararlarımızı etkileyen bir diğer önemli unsur da başkalarının düşünceleridir. Bu durumu anlatan “Üzüm üzüme bakarak kararır.” atasözü, insanların zaman geçirdikleri kişilerden etkilendiğini açıkça ifade eder. İnsanlar, çevrelerindeki kişilerin düşüncelerinden ve davranışlarından etkilenerek onlara benzemeye başlar. Bu da kararlarımızın tamamen bağımsız olmadığını gösterir.
Bu nedenle kararlarımız tam anlamıyla özgür olmasa da belirli ölçüde özgürdür. Aynı durum düşünce özgürlüğü için de geçerlidir. Bana göre düşüncelerimizin tamamen özgür olması mümkün değildir. Çünkü düşüncelerimiz; ailemizden, arkadaşlarımızdan ve çevremizdeki büyüklerden etkilenir. Bu etkilerden tamamen uzak kalmak neredeyse imkânsızdır.
Buna matematikten bir örnek verilebilir.
n² − 1 = (n − 1)(n + 1) eşitliğini ortaya koyan matematikçi de kendisinden önceki matematikçilerin çalışmalarından etkilenmiştir. Yani bilgi ve düşünce, birikerek gelişir. Bu da gösteriyor ki insanın hiçbir şeyden etkilenmeden karar vermesi veya düşünmesi mümkün değildir.
Sonuç olarak, kararlarımız tamamen özgür olmasa da belirli sınırlar içinde özgürdür.