Stres, bireyin tehdit veya baskı altında hissettiği durumlarda yaşadığı fiziksel ve duygusal tepkiler bütünüdür. Bu reaksiyonlar, vücudun “savaş ya da kaç” dürtüsünü tetiklemek için evrimsel olarak oluşmuş, kişinin hayatta kalmasını sağlamak üzere gelişmiştir. Ancak, artık günlük hayatta yaşadığımız olaylar ve durumlar üzerine ortaya çıkmaktadır.
Psikolojik strese neden olan birçok faktör vardır. İş ve kariyer baskıları, maddi zorluklar, sosyal ve ailesel ilişkiler strese en çok neden olan başlıklardır. Stres kaynağının nedenini bilmek veya bulmak bu yolculukta ilk ve en önemli adımdır. Aslında stresin kökünü belirlemek, uygun bir çözüm geliştirmeye olanak sağlar. Farkındalık, stresin sebeplerini anlamayı ve bu sebeplerle nasıl başa çıkılacağını planlamayı sağlar. Böylece birey, stresin olumsuz etkilerini azaltarak daha sağlıklı ve dengeli bir hayat yaşayabilir.
Strese neden olan farklı faktörler olduğu gibi bu faktörleri çözme yöntemi de her bir faktör için farklıdır. İş stresi, eğer yoğun iş temposundan kaynaklanıyor ise bireyin kendi işini planlayarak, öncelik sırasına göre dizerek veya birkaç ihtiyaç molası vererek bu problemleri çözebilir. Fakat stres kaynağı iş ve özel hayat dengesizliği ise bireyin kendine daha uygun, esnek saatleri olan veya tatil ve izin günlerinin fazla olduğu bir iş tercih etmesi önerilebilir.
Stres maddi zorluklar yüzündense birey kendi bütçesini planlamaya, tasarruf yapmaya özen gösterebilir. Borçlarını yavaş yacaş ödemeye çalışarak borç yükünü hafifletebilir; ek işlere girerek ya da freelance çalışmalar yaparak gelir kaynaklarını çeşitlendirebilir.
Zihinsel yük ilişkiler nedeniyle oluşmuşsa, birey iletişim becerilerini geliştirmeye yönelebilir. Empati kurmak, aktif bir şekilde karşı tarafı dinlemek, pozitif ve destekleyici sosyal çevre edinmek veya kendi sınırlarımızı çizmek sosyal ilişkilerdeki stresi azaltmaya yardımcı olabilir. Aile içi sorunlar karşısında çözüm odaklı yaklaşmak ve kendimizi açık bir şekilde açıklamayı öncelik haline getirmek, anlaşmazlıkları daha kolay çözmeyi sağlayabilir.
Stres bizleri sadece psikolojik değil fiziksel olarak da etkiler. Stres beyinde anksiyete, depresyon ve unutkanlık gibi zihinsel sorunlara yol açabilir. Kalpte is stresle birlikte yüksek tansiyon, kalp krizi ve inme riskini artar. Bağışıklık sistemi zayıflayarak enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale gelir. Sindirim sistemi, mide problemleri ve bağırsak sendromu gibi rahatsızlıklara neden olabilir. Kaslar, stres nedeniyle gerilir ve bu da ağrı ve gerginliğe neden olabilir. Cilt, akne ve saç dökülmesi gibi sorunlarla etkilenebilir. Solunum sistemi, astım gibi hastalıkları kötüleştirebilir ve nefes darlığına neden olabilir. Ayrıca, stres karaciğeri olumsuz etkileyerek metabolizma sorunlarına yol açabilir ve üreme sistemi üzerinde de hormonel dengesizliklere, adet düzensizliklerine yol açabilir. Bu etkiler, stresin sağlığa zararını gösterir, bu yüzden stresle başa çıkmak önemlidir.
Sonuç olarak, stres yaşamımızın kaçınılmaz bir parçası da olsa birkaç yöntemle etkilerini azaltmak mümkündür. Hem psikolojik hem de fiziksel sağlık üzerindeki etkileri göz önünde bulundurulduğunda, stresi kontrol altında tutmak yaşamımızı daha konforlu bir hale getirir.
Kaynakça:
- https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/stres-nedir-nasil-yonetilir
- https://www.acibadem.com.tr/hayat/stres-nedir/
- https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/11874-stress
- https://evrimagaci.org/vucudumuzun-stresle-basa-cikma-yontemleri-4183
- https://www.erdempsikiyatri.com/en-etkili-stresle-basa-cikma-yontemleri-nelerdir
- https://terappin.com/blog/stresle-bas-etme