Biri size ilk kez “Büyüyünce ne olacaksın?” diye sorduğunuzda kaç yaşındaydınız, hatırlıyor musunuz? Kendimizi tanımaya başladığımız ilk günden beri hayatımızın her aşamasında bu soruyla karşılaştık, kaç yaşında olduğumuz fark etmeksizin sürekli gelecekte ne iş yapmak istediğimizi sorgulamaya itildik. Başlarda kimsenin ciddi bir cevap bekleyerek sormadığı bu soru, gün geçtikçe önemli bir mesele haline gelmeye başladı ve bizden gerçek bir seçim yapmamız beklendi. Bu beklenti de bize en çok ortaokul çağlarımızda ailemiz, öğretmenlerimiz hatta çevremizdeki birçok birey tarafından aşılanmaya başlandı. Peki, ortaokul yılları kariyer seçimi uygulamaları için erken seneler mi?
Özellikle rehber öğretmenler, öğrencileriyle ileride ne yapmak istedikleriyle ilgili sık sık görüşmeler yapıp onlara testler uyguluyorlar. Bu, ne istediğini bilen bir öğrenci için faydalı olabilir ancak kaçımız ne istediğimize 12 yaşımızda bir çocukken kesin olarak karar vermiştik ki? Büyüdükçe dünyaya olan bakış açımız değişebilir, hobilerimiz artık ilgimizi çekmemeye başlayabilir ve gerçekten yapmaktan hoşlandığımız bir şey bulup bulamayacağımızı sorgulayabiliriz. Bunlar tamamen doğal süreçlerdir ve kişinin kendi kimliğini kazanması için hayati önem taşır. Bu yüzden kariyer meselelerinde hassas olunmalıdır ve ne ebeveynler ne de öğretmenler çocuğun aklını çelecek davranışlarda bulunmamalıdır.
Günümüzde meslek seçiminde çocukları en çok etkileyen faktör, ailelerin çocuklarının “düzgün” ve “saygın” mesleklere sahip olmalarını istemeleridir. Öğretmenler de hazırladıkları kariyer testlerinde en çok bu tarz mesleklere yer verir ve öğrencilerinin bu alanlara yönelmelerini ister. Doktorluk, avukatlık, mühendislik gibi meslekler kabul görür ve alkışlanır ancak çocuğun ilgi alanı olduğu için seçmek isteyebileceği meslekler -ressamlık, şarkıcılık, futbolculuk gibi- fazla uçuk ihtimal olarak görülür ve desteklenmez. Evet, bu mesleklere sahip olunup kayda değer para kazanma olasılığı diğerlerinden daha düşük ama bu hayat sizin değil, çocuğunuzun veya öğrencinizin. Hayatta daha deneyimli olabilirsiniz ama onların da deneyim kazanmaya ihtiyaçları var ve eğer onlar adına verilmesi gereken her kararı siz verirseniz o çocuk kendi karakterini geliştiremez, kim olduğunu bilemez. Bırakın ne olmak istediklerine onlar karar versinler, sırf hazırladığınız kariyer seçim testlerinde doktor olmaları gerektiği söylendiği için tüm hayatlarını kalplerinin yapmak istemediği bir işe adamasınlar.
Özetle, ortaokul yılları öğrencinin kendini keşfetmeye başladığı yıllardır. Öğrenci, çevresinden gelen yorumları fazlasıyla kafasına takar ve fark etmese bile kararlarını insanların beklentisine göre alma eğilimine girer. Bu yüzden öğrencilere kariyer testleri uygulayıp çıkan sonucu meslekleri yapmaları için onları zorlamaktansa onlara destek çıkmalı, farklı şeyler denemeleri için alan tanımalı ve bu sancılı süreçte ellerinden tutmalıyız.