Genetik Mühendisliği

Brittanica’nın yaptığı tanıma göre genetik mühendislik, DNA veya diğer nükleik asit moleküllerini bir organismayı veya organisma popülasyonunu değiştirmek için beşeri olarak rekombinasyonu, modifikasyonu ve manipülasyonudur. Bu bilim dalının ortaya atılmasıyla birlikte pek çok olumlu ve olsuz kapı açıldı.

İklimin tarıma elverişli olmadığı, haliyle yapılan tarımın çok olmadığı ya da dış güçler sebebiyle savaşta olan bölgelerde açlığın görülmesi olağan bir şey. Bitkilerin genleri değiştirilerek, örneğin, normalde o bitki türünde olmayan vitaminler, hormonlar üretilmeye başlanıyor. Mesela altın pirinç adındaki beşeri pirinç türü, diğer pirinç türleriyle karşılaştırıldığında A vitamini içeriyor. A vitamini eksikliği çeken bölgelerin çiftçileri bu pirinç sayesinde A vitamini ihtiyaçlarını karşılayabiliyorlar. Ayrıca genetik mühendisliğinin başka bir örneği ise insülin. İnsülin eskiden atlarda çıkartılıyordu. Haliyle temelinde bir insan enzimi olmadığı için diyabet hastası olan herkesle birebir uyuşmuyordu. Genetik mühendisliği sayesinde insan DNA’sından çıkartılan insülin genleri artık bakteriler aracılığıyla insan uyumlu olarak sentezleniyor.

Bunlarla birlikte genetik mühendisliğinin ilkelerinin ve etik kurallar çerçevesinin esnetildiği vakalar da görülmemekte değil. Örneğin ilk defa ölümsüzleştirilen HeLa hücrelerini George Otto Gey, Henrietta Lacks’tan rızası yokken almıştı. Bu durum daha bir sürü türevinin arasındaki sadece bir olay fakat akla kesnlikle bir soru getiriyor: Genetik mühendisliğinin temelinde yatan, ilk klonlanabilen insan hücresi olan HeLa hücreleririn başlangıçı etik kularrarına uymuyorsa, bu mühendislik dalının kendisi nasıl etik olabilir?

2019 yılında Çinli araştırmacı He Jiankui, Lulu ve Nana adlı ikizleirn genlerini daha doğmadan önce, anne karnındayken değiştirdiğini söyleyerek onları HIV/AIDS’e karşı dirençli kıldığını açıkladı. He bu açıklamasının ardından etik çerçevesine uymadığı için üç yıl kadar hapis cezası aldı. Bu vakanın şöyle bir yanı var: İnsanları daha doğmadan önce nasıl olacaklarını planlayabiliriz. Ki, tüp bebek y

He Jiankui, biyofizikçi

aptıran bazı aileler bebeklerinin nasıl doğacağına da karar veriyor. Lulu ve Nana’ya ne olacağı doğdukları zamanda bilinmiyordu. Belki bu ik

izler normal insanların geçirmeyeceği hastalıklar geçirip insanlığa yayacaktı. Genetik mühendisliğin dezavantajları arasında çeşitli başka örnekler de bulunuyor. Mesela genetiği değiştirilmiş organizmalar doksanların ortasından beri varlar ve yaklaşık olarak otuz yıl, insanlar için çok kısa bir süre. GDO’lu gıdaların insanların üstündeki etkisi tam olarak hala bilinmiyor, daha fazla zamana ihtiyacı var. Ayrıca GDO’lu gıdalar yetiştikleri yerde yabancı organizmalar olabiliyorlar ve bu doğal habitatı harap ediyor.

Genetik mühendisliğinin yadsınamayacak derecede hem avantajları hem de dezavantajları var. Bu dezavantajların kimisi oldukça riskli, kimi avantaj da vazgeçilemeyecek kadar güçlü. Örnek vermek gerekirse GDO’lu gıdalar açlığı bitirecek, diyorlar ancak GDO’lu gıdaların insan üstündeki etkisini hala kesin değil.

(Visited 5 times, 1 visits today)