“Sanatın olmadığı toplumlar hızlı gelişemez.” görüşü, sanatın toplumsal ilerlemenin toplum üzerindeki etkisini vurgulayan, güçlü bir düşüncedir. Sanat, yalnızca estetik zevk sunan bir uğraş olmamakla beraber; bireyin düşünce yapısını geliştiren, toplumsal bilinci artıran ve yenilikçi fikirlerin ortaya çıkmasını sağlayan temel unsurlardan biridir. Bu nedenle sanatın ihmal edildiği toplumlarda gelişmenin yavaşlaması kaçınılmaz bir gerçektir.
Öncelikle sanat, yaratıcılığın en önemli kaynaklarından biridir. Yaratıcılık ise gelişmenin temel şartıdır. Bilimsel buluşlar, teknolojik ilerlemeler ve sosyal yenilikler, yaratıcı düşünme becerisiyle kendini gösterir. Sanatla iç içe yetişen bireyler hayal kurmayı, sorgulamayı farklı bakış açıları geliştirmeyi dolayısıyla kendi fikirlerine güvenebilen, özgür bireyler olurlar . Bu kişilerin yalnızca sanat alanında değil, hayatın her alanında daha üretken olur. Sanatın olmadığı toplumlarda ise bireyler ezbere dayalı, kalıplaşmış düşünce biçimlerine yönelir ve bu durum ilerlemeyi yavaşlatır ve hatta geriletebilir.
Sanat aynı zamanda bir toplumun kültürel kimliğini oluşturur. Edebiyat, müzik, resim, tiyatro, mimari ve benzeri sanat dalları, bir toplumun tarihini, değerlerini ve yaşam tarzını yansıtır. Bu ortak kültür, toplumun bireylerini bir arada tutar ve aidiyet duygusunu güçlendirir. Kültürel bütünlüğü olan toplumlar, ortak hedefler doğrultusunda daha hızlı hareket edebilir ancak bu kolay emir himayeti altına girmek anlamına gelmez. Sanatsal üretimin zayıf olduğu toplumlarda ise kültürel yozlaşma ve kimlik bunalımı görülebilir; bu da toplumsal gelişmeyi olumsuz etkiler.
Bunun yanı sıra sanat, toplumsal eleştirinin en etkili araçlarından biridir. Sanatçılar eserleri aracılığıyla haksızlıkları, eşitsizlikleri ve toplumsal sorunları dile getirir. Bu durum, toplumun kendi eksiklerini fark etmesini ve çözüm yolları aramasını sağlar. Eleştirinin olmadığı bir toplumda hatalar görünmez hâle gelir ve gelişme durma noktasına gelir. Sanat, bu anlamda toplum için bir ayna görevi görür.
Öte yandan bazı görüşlere göre bir toplumun gelişmesi için öncelikli olan bilim ve ekonomidir. Ancak bilimsel ve ekonomik ilerlemenin sağlıklı olabilmesi için özgür düşünceye ve sorgulayıcı bireylere ihtiyaç vardır. Bu düşünsel altyapıyı besleyen en önemli alanlardan biri de sanattır. Sanat, bilimi ve teknolojiyi destekleyen zihinsel ortamı hazırlar.
Sonuç olarak sanat, bireyin düşünce dünyasını zenginleştiren, toplumu bilinçlendiren ve yeniliği teşvik eden vazgeçilmez bir unsurdur. Bu nedenle sanatın olmadığı toplumların hızlı, kalıcı ve sağlıklı bir gelişme göstermesi oldukça zordur. Sanata değer veren toplumlar ise hem kültürel hem de bilimsel anlamda daha güçlü ve ileridir.